Муниципальное бюджетное учреждение культуры
«Бурзянская централизованная библиотечная система»
муниципального района Бурзянский район
Республики Башкортостан
logo
Муниципаль бюджет мәҙәниәт учреждениеһы
«Бөрйән үҙәкләштерелгән китапханалар системаһы»
Башҡортостан Республикаһы
Бөрйән районы муниципаль районы
Республика Башкортостан, Бурзянский район, с. Старосубхангулово, ул. Ленина, 74
тел. +7 (347 55) 3-53-96; e-mail: mukcbs18@mail.ru

Сагитов Мухтар Муффаззалович, фольклорист

         Сагитов Мухтар Муффаззалович (27.08.1933. с.Старосубхангулово (по другим данным, д.Новомунасипово) Бурзянского района БАССР – 20.06.1986, г.Измир, Турция, похоронен в Уфе), фольклорист. Кандидат филологических наук (1965). Окончил БГУ (1960). С 1964 г. работал в ИИЯЛ (с 1970 г. старший научный сотрудник). В 1972, 1984 гг. руководитель фольклорно-этнографической экспедиции по Башкортостану. Научная деятельность связана с проблемами башкирского эпосоведения, исследования других жанров башкирского фольклора (баит, мунажат и др.). Осуществил научную публикацию эпосов «Урал-батыр», «Акбузат», «Бабсак менэн Кусяк» и др.  В монографии «Боронғо башҡорт ҡобайырҙары» (1987; «Древние башкирские кубаиры») рассмотрены эволюция башкирского эпоса, его исторические и мифологические основы. Сагитов М.М. является одним из авторов научного аппарата сводов «Башкорт халык ижады», «Башкирское народное творчество», сборника «Башкирский народный эпос» (1977; серия «Эпос народов СССР») Автор около 70 научных трудов. Рассказы и путевые записки Сагитова М.М. вошли в его сборник «Гумерлекка калган яра» (1993; «Непроходящая боль»). Лауреат премии БАССР имени Салавата Юлаева (1987). В Новомунасипово и Старосубхангулово его именем названы улицы, с Старосубхангулово действует Сагитова М.музей, установлен бюст.

          Книги Сагитова М.М.

  1. Аҡбуҙат [Текст]: Башҡорт халыҡ эпосы/ Төҙөүсеһе, инеш мәҡәлә, аңлатмалар авт., мөхәрр. М.М.Сәғитов. – Өфө: Башҡ. кит. нәшр., 1971.
  2. Аҡбуҙат [Текст]/ Төҙөүсеһе, инеш мәҡәлә, аңлатмалар авт., мөхәрр. М.М.Сәғитов. – Өфө: Башҡ. кит. нәшр., 1972.
  3. Башҡорт халыҡ ижады [Текст]: Эпос. 1-се кит./ Төҙөүсеһе, инеш мәҡәлә, аңлатмалар авт. М.М.Сәғитов;Яуаплы мөхәрр. Ә. И.Харисов – Өфө: Башҡ. кит. нәшр., 1972.
  4. Башҡорт халыҡ ижады [Текст]: Эпос. 2-се кит./ Төҙөүсеһе, инеш мәҡәлә, аңлатмалар авт. М.М.Сәғитов;Яуаплы мөхәрр. Ә. И.Харисов – Өфө: Башҡ. кит. нәшр., 1973.
  5. Башкирский народный эпос [Текст]/ Сост. А.С. Мирбадалева, А. И. Харисов, М.М.Сагитов; Предисл. А.С. Мирбадалевой; Комм. А.С. Мирбадалевой и М.М.Сагитова; Отв. Ред. Н.В. Кидайш-Покровская. – М.: Наука, 1977.
  6. Урал батыр [Текст]: Башҡорт халыҡ эпосы/ Төҙөүсеһе, инеш мәҡәлә, аңлатмалар авт., мөхәрр. М.М.Сәғитов. – Өфө: Башҡ. кит. нәшр., 1977.
  7. Башҡорт халыҡ ижады [Текст]: Бәйеттәр/ Төҙөүселәре М.М.Сәғитов, Н.Д. Шоңҡаров; Инеш мәҡәлә авт. М.М.Сәғитов һәм Ғ.Б.Хөсәйенов; Аңлатмалар М.М.Сәғитовтыҡы. – Өфө: Башҡ. кит. нәшр., 1978.
  8. Былых времен сказания [Текст]/ Сост., предисл. комм. и ред. М.М.Сагитов. – Уфа: Башкнигоиздат, 1979.
  9. Урал батыр [Текст]: Башҡорт халыҡ эпосы/ Төҙөүсеһе, инеш мәҡәлә, аңлатмалар авт., мөхәрр. М.М.Сәғитов. – Өфө: Башҡ. кит. нәшр., 1981.
  10. Сказания о любви [Текст]: Башкирский народный эпос/ Сост., предисл. комм. и ред. М.М.Сагитова. – Уфа: Башкнигоиздат, 1982.
  11. Башҡорт халыҡ ижады [Текст]: Совет осоро/ Төҙөүселәре, инеш мәҡәлә, аңлатмалар авт. М.М.Сәғитов һәм М.Ә. Мәмбәтов. – Өфө: Башҡ. кит. нәшр., 1981.
  12. Боронғо башҡорт ҡобайырҙары [Текст]/Ғ.Б.Хөсәйенов редакцияһында. – Өфө: Башҡ. кит. нәшр., 1987.
  13. Башкирское народное творчество [Текст]: Эпос. Т.1/ Сост., предисл. М.М.Сагитова; Комм. Н.Т. Зарипова, М.М.Сагитова и А.М.Сулейманова – Уфа: Башкнигоиздат, 1987.
  14. Сәғитов, М.М. Ғүмерлеккә ҡалған яра [Текст]: Хикәйәләр, юлъяҙмалар, фәнни-популяр мәҡәләләр/М.М.Сәғитов; Төҙөүсеһе, баш һүҙ авт. Һәм яуаплы мөхәрр. Берйән Байымов. – Өфө: Китап, 1993. – 128 бит.
  15. Башҡорт халыҡ ижады [Текст]: Эпос. 3-се том/ Төҙөүсеһе Ә.М.Сөләймәнов, Инеш мәҡәлә авт. М.М.Сәғитов; Һүҙ ахыры Ә.М.Сөләймәнов менән Р.Ф. Рәжәповтыҡы; Аңлатмалар М.М.Сәғитов менән Ә.М.Сөләймәновтыҡы; Яуаплы мөхәрр. Н.Т.Зарипов – Өфө: Китап, 1998.
  16. Башҡорт халыҡ ижады [Текст]: Эпос. 4-се том/ Томға материал һайлаусылар, төҙөүселәр һәм аңлатмалар биреүселәр М.М.Сәғитов, Б.С.Байымов; Инеш мәҡәлә авт. М.М.Сәғитов, Б.С.Байымов, С.Ә Галин; Томдың яуаплы мөхәрр. Ә.И. Харисов, С.Ә Галин. – Өфө: Китап, 1999.
  17. Сәғитов, М.М. Башҡорт халыҡ эпосының мифологик һәм тарихи нигеҙҙәре [Текст]/  М.М.Сәғитов; Әҙерләүсеһе, махсус мөхәрр., һүҙ ахыры авт. Ә.М.Сөләймәнов. – Өфө: Китап, 2009. – 280 бит.

                 Литература о нем:

1. Ғалим-фольклорсы Мөхтәр Сәғитов: 60 йәш [Текст]:  Буклет/ Төҙөүсеһе Ф.Йомағужина. – Өфө: Китап, 1993.

2. Добрый сказочник [Текст] // Ягудин, И.Г. Атайсал – земля Бурзянская/ И.Г.Ягудин. – Уфа, 2000. – С. 75-76.

3. Мухтар Муфаззалович Сагитов: 75 лет [Текст]:  Буклет/ Сост.: Ш.А. Юмагужина. – Уфа: ЯСЙ «Полиграф-Трейд», 2008. – 16 с.

4. Мухтар Сагитов [Текст] // Багуманов, А.И. Лауреаты премии имени Салавата Юлаева: Статьи-зарисовки о творчестве/ А.И.Багуманов, Ф.А.Фаизова. – Уфа, 1999. – С. 142-148.

5. Сагитов Мухтар Муфаззалович// Башкирская энциклопедия. В 7 т. Т.5. /Гл. ред. М.А.Ильгамов. – Уфа, 2009. – С. 366.

6. Сөләймәнов, Ә.М. Фән иленең тынғыһыҙ уҙаманы [Текст]: Күренекле башҡорт фольклорсыһы Мөхтәр Мофаззал улы Сәғитовтың ижади портретынан/ Ә.М. Сөләймәнов. – Өфө: Аэрокосмос һәм ноосфера, 2008. – 68 б.

7. Собиратели фольклора [Текст]// Мавлетов, В.С. История и культура Башкортостана: Хрестоматия/ В.С. Мавлетов. – Уфа, 2003. – С. 94-98.

0